Smaakvrienden

Iedereen kent wel het gevoel als je een ijsje te snel gegeten hebt: stekende hoofdpijn. De basis, het ijsje, is heel lekker maar ben je te gulzig dan krijg je er last van. Dat had ik ook met de boeken Smaakvrienden Groenten en Smaakvrienden Fruit. Het zijn prachtige, leerzame, en fijne boeken maar voor de gemiddelde thuiskok (zoals ik) is het aan te bevelen om ze in kleine porties te lezen. Want als iets niet de bedoeling is van meesterkok en kookboekauteur Angélique Schmeinck is het wel de reactie die ik kreeg toen ik haar boeken Smaakvrienden Groenten en Smaakvrienden Fruit had gelezen. Het duizelde me. Ik werd onzeker. Ik werd teruggeworpen naar een gevoel dat ik had toen ik net uit huis voor mezelf moest zorgen: HELP! IK KAN NIET KOKEN! De hoeveelheid aan keuzes en inzichten zorgden voor kortsluiting.

Boezemvrienden & Spannende vrienden

Angélique Schmeinck heeft een model ontworpen waarbij je één groente (of fruitsoort) in gedachte neemt. Deze groente heeft smaakvrienden. Neem bijvoorbeeld witlof. Dan denk je al snel aan een klassieke combinatie met appel en walnoot. Deze ingrediënten worden boezemvrienden genoemd. Maar elke groente kent ook spannende vrienden. Voor witlof kan je bijvoorbeeld denken aan de spannende vrienden citroengras, zeekraal, of wasabi. Mààr alvorens je los gaat op spannende of minder spannende combinaties, kies je eerst een techniek of een bereidingswijze. Wil je glaceren, gratineren, grillen, karamelliseren, koken, stomen, marineren, roerbakken, roosteren, sousvide garen, stoven of vullen? Of wil je liever inrollen, er salade van maken, of soep, crémeuse, stamppot of tarte tatin….

En dat is niet alles. Als je de overige hoofdstukken van het boek hebt gelezen dan weet je dat je op meer moet letten. Naast Angélique Schmeinck geeft ook collega rot in het vak Peter Klosse een cursus smaakontwikkeling. Is een ingrediënt filmend of strak en hoe is de smaaktoon? Hoe ruikt het? Wat is het mondgevoel? Zit er wel umami in? Hoe zit het met de smaakbalans? En dan laat ik de vijf V’s van Verkennen, Verleiden, Verbinden, Verdiepen en Verankeren nog even buiten beschouwing. Voor geoefende koks is dat natuurlijk bekende kost. Voor mij was het alsof ik net mijn theorie-examen had gehaald en meteen geacht werd te kunnen rijden. Invoegen, achteruit inparkeren, richting aangeven. Pff. ‘Kook geniaal, volg je hart’, doceert Schmeinck. Die avond nadat ik te snel haar boeken had verslonden, kookte ik noch met mijn hart noch geniaal. Ik gebruikte mijn automatische piloot. Mijn intuïtie kon ik niet als een prachtig cadeau beleven want ik kon mijn intuïtie even helemaal niet meer vinden.

Thuiskok 2.0

Toen ik van de ergste schrik bekomen was, bleven de boeken lonken. De prachtige lay-out, de smaaklessen, de MindSnacks, de uitleg van technieken en bereidingen, de microreceptjes, de enorme hoeveelheid kennis die Angélique deelt… Waar andere boeken al snel in de kast verstoffen, gaan deze boeken niet eens de kast in. Deze boeken kunnen mij tot een thuiskok 2.0 maken! Ja, de kans is groot dat ik door de invloed van Smaakvrienden regelmatig de plank mis ga slaan. Maar was dat anders toen ik alweer jaren geleden mezelf leerde koken uit (studenten)kookboeken? Ook toen waren er avonden waarop ik niet graag bij mezelf at. Op de avond zelf is het niet fijn, maar om te groeien moet je jezelf fouten toestaan.

Kook met beide hersenhelften

De boeken Smaakvrienden gaan niet alleen over smaak maar over bewustzijn of als je het populair wil zeggen mindfullness. Om je intuïtie in de keuken te laten zegevieren, en je durven te laten verrassen door je eigen ingevingen is het belangrijk bewust te koken, bewust te kopen, bewust te proeven, voelen en te kijken. Een open deur, zou je kunnen zeggen maar veel thuiskoks zullen vast herkennen dat je soms ver af staat van wat je uiteindelijk op tafel zet. Soms kook je gewoon omdat er gegeten moet worden. Na een drukke dag kan koken voelen als een noodzakelijk kwaad. Je rechterhersenhelft die samen hangt met gevoel, intuïtie, contact met je lichaam, heeft dan vaak een ondergeschikte rol. Toch kan koken juist dan een haast meditatieve werking hebben. Even echt aandacht hebben op één ding. Bedenk eens wat de keuze van een bereiding al met de smaak kan doen. Neem bijvoorbeeld een simpele ui. Door zachtjes en met geduld te bakken kan je het natuurlijke zoete van de ui naar boven halen maar rauw of gerookt heeft ie weer een hele andere belevenis. En als je dan ook nog eens bedenkt hoe zo’n plantje groeit, geoogst wordt en welke weg het heeft doorlopen voordat het in je keuken ligt dan ga je vanzelf al anders met je ingrediënten om. Andersom zijn deze gedachte niet fijn als je met mindere producten kookt. Een plofkip op je snijplank, pakjes en zakjes vol smaakmakers en slechte E-nummers en bespoten groenten uit Verweggistan…

Nooit meer een winterdip

De basis van elk gerecht is goede producten, meent ook Angélique Schmeinck. En less is more. Een gerecht heeft maar vijf tot zeven ingrediënten nodig. Bij Smaakvrienden laat Angélique zich inspireren door het seizoen. Vooral in de wintermaanden is dat erg handig. Vrijwel iedere bewuste consument die zich wil laten leiden door het groente- en fruitaanbod van het seizoen kent de winterdip. Wat moet ik nou weer met die pastinaak, knollen, bieten en pompoen… Dat terwijl het winterweer en de prijs van deze groenten (wintergroenten zijn doorgaans goedkoop) uitnodigen om lekker te experimenteren in de keuken. De boeken Smaakvrienden schenken volop mogelijkheden tot inspiratie: Van pastinaak maak je bijvoorbeeld, chips, of kroketjes, een ovenschotel, puree, soep… combineer met stokvis, salie, groene linzen, of –met een spannende smaakvriend als donker bier.

Smaakvrienden Fruit

Tot dusver heb ik het vrijwel alleen over het boek Smaakvrienden Groenten gehad hetgeen niet betekent dat Smaakvrienden Fruit niet de moeite zou lonen. Leuk is bijvoorbeeld dat je van de ruim 40 fruitsoorten die behandeld worden, inspiraties krijgt om het zoet óf hartig te gebruiken. Daarbij is de productinformatie leerzaam en verrassend. En ook dit boek staat bol van klassieke, gangbare en innovatieve technieken en bereidingen. En wat veel suiker-vermijders zal behagen: er staan tal van alternatieven voor suiker beschreven als appeldiksap, agavesiroop, en allerlei soorten honing. Maar voor je los gaat met zoete alternatieven, Angélique waarschuwt voor zoet. Ze adviseert gewenning aan zoet in gerechten terug te brengen en het met beleid te gebruiken om in samenspel met zuur, zout en bitter om tot een juiste smaakbalans te komen. Behalve ‘zoet’ krijgen de overige smaaksoorten overigens evenredig veel aandacht.

Investering

Nadat ik in eerste instantie overdonderd werd door de hoeveelheid informatie vind ik het een waardevolle aanvulling voor iedereen die beter, inventiever, creatiever en spannender wil leren koken. Daarnaast zijn de boeken –niet onbelangrijk- mooi vormgegeven en met een aanstekelijk enthousiasme geschreven.

Ook professionals kunnen er baat bij kunnen hebben. Zo zei (biobudget) chef Lisette Bossert over de boeken: “Ik heb beide boeken, fruit en groenten. Er zit een pracht van een theorie achter. Je brein kan zich op korte termijn maar 7 ingrediënten (of dingen) herinneren die passen/horen bij een hoofdingrediënt. Bijvoorbeeld denk je aan appel, wat past daar bij: krenten, kaneel, sinaasappel, varkensvlees, feta en courgette, vanille …… dan stopt het een beetje. Als je de mindmaps uit de boeken actief gaat gebruiken dan heb je opeens toegang tot een veel groter bestand met mogelijke combinaties en kan je in een paar minuten een bijzonder gerecht creëren. Het is een soort van doe-/ontwikkelboek. Je kunt trouwens ook je eigen mindmaps maken en die steeds bewerken en uitbreiden. Ik ben beroepsmatig heel blij met het boek!”

Ondanks het een mooie investering is voor je culinaire ontwikkeling, zijn de boeken qua prijs ook een investering (39.95 per boek). Nu zal ík –mocht alles meezitten- naar levensverwachting nog 56 jaar in de keuken staan dus omgerekend per jaar valt de prijs mee. Toch blijft de realiteit dat je het bedrag in één keer moet neertellen. Als je hier geen budget voor hebt maar wel de wil het te krijgen dan zijn er uiteraard een paar opties:

  • Vraag voor je verjaardag/ Sinterklaas / kerst een bijdrage voor de boeken;
  • Begin met vrienden/familie een kookboekbibliotheekje, leen elkaar uit wat je al hebt en koop gezamenlijk Smaakvrienden Groenten en/of Fruit. Je hoeft tenslotte niet alles zelf te hebben.

Meer lezen over Smaakvrienden? Klik hier!

Smaakvrienden kopen? Klik op onderstaande link!

Smaakvrienden fruit zoetig & hartig
Smaakvrienden Groenten

BioBudget Chef-koks: Natasja Oehlen | Karlijn Kraan | Tanja van den Berge | Angélique Schmeinck | Annette van Ruitenburg | Alain Passard | Michiel Bussink | Arjan Smit, De Pronckheer | Puck Kerkhoven | Marion Pluimes | zuskookt biologische catering | Sonja Zonneveld: Sei-jin | Lisette Bossert | Irene van Gent | Yvette van Boven | Jonathan Karpathios: Vork & Mes | Hagedis | Jonnie Boer, De Librije | Irma Holtkamp, MLTD | Femke van den Heuvel: Vlam In de Pan | Geert Burema, restaurant Merkelbach | Jet Eikelboom | Nathan Vermunt & Pety Breugem: restaurant Karakter | Arnold Meulenbeld: restaurant Deeg | Eef en Lien | Nina Brenjo, Nina’s Kitchen | Désiree Vegter, De Bonte Tafel | Antonio Carluccio | Eric van Veluwen |

020design | Kim Ravers, Custom HeArtWork | Studio Bicker |